‘Hoe leren baby’s taal?’

Foto Universiteit Leiden
26 - 05 - 2020 ► 12:50



Zonder instructies leren baby’s woordjes horen, zinsstructuren herkennen en de relatie tussen woorden begrijpen. Hoe krijgen zij dit toch onder de knie? Taalwetenschapper Claartje Levelt (55) is oprichtster van het Babylab van de Universiteit Leiden, waar zij onderzoekt hoe baby’s taal leren. 

‘’Hoe leren baby’s taal? Dat is een heel grote vraag. Taal leren begint met structuren en klanken herkennen. De taalontwikkeling begint zodra een baby kan horen, in de baarmoeder. Hier vangen ze allerlei geluiden op, vooral van hun moeder. Ze beginnen vrij snel regelmatigheden te ontdekken in hun moedertaal, een daarvan is ritme. Iedere taal heeft een eigen ritme.  Italiaans heeft een ‘ratatata’-ritme en is daarmee anders dan het Nederlands, dat lange en korte lettergrepen heeft.’’

Een tweetalige opvoeding klinkt daarmee zo gek nog niet. Kunnen baby’s verschillende talen leren?

‘’Baby’s zijn goed in staat om verschillende talen te leren en die talen van elkaar te onderscheiden. Je kunt baby’s met twee talen confronteren en ze nemen daartussen een verschil waar. Ze schakelen moeiteloos over van taal naar taal, zonder in de war te raken.’’

Kunnen ze een taal ook weer verleren?

‘’Ook dat gaat heel goed. Als ze een taal op een gegeven moment niet meer horen, verleren ze het net zo hard. Hun hersenen zijn nog heel plastisch. Ze nemen veel kennis op, maar dit verdwijnt ook weer als het niet meer wordt aangeboden. Pas rond de puberteit is die plasticiteit er niet of nauwelijks meer.’’

U deed eerder vergelijkend onderzoek naar zangvogels en baby’s. Wat kunnen wij leren van zangvogels?

‘’Zangvogels en baby’s hebben één ding gemeen in het leren van taal: ze leren het van hun ouders. Honden en katten leren niet van hun ouders blaffen en miauwen, dat is aangeboren. We repliceerden een onderzoek waarbij baby’s en zangvogels patronen moesten vinden in taal. Het resultaat was nogal frustrerend: de baby’s konden niets vinden, de zebravinken waren er ook niet zo goed in, maar de grasparkieten slaagden er wel in. Gelukkig is dit wel een reden geweest voor heel veel nieuw onderzoek. We gaan nu met een grote groep Babylabs uit de wereld het onderzoek nogmaals repliceren.’’

Uw onderzoek is voor een belangrijk gedeelte experimenteel. Hoe doet u dat, taalonderzoek bij mini-proefpersoontjes?  

‘’Dat is best wel een kunst. Je kunt baby’s niet vragen of ze iets begrijpen of herkennen. Door naar hun kijkgedrag te kijken, meten we hun aandacht bij het horen van taal. Hierbij zitten de baby’s bij hun ouder op schoot in een geluidsarme cabine. Een significant verschil vinden is lastig, want baby’s met dezelfde leeftijd kunnen in een andere ontwikkelingsfase zitten. Dit is onderzoek waar je ontzettend veel geduld voor moet hebben.’’

Toch doet u al heel lang onderzoek naar deze doelgroep, wat is er zo leuk aan?

‘’Baby’s zijn zo gefascineerd door taal. Ze horen taal en ze staan meteen aan. Het is natuurlijk een heel leuke onderzoeksgroep. Naast taalwaarneming kijk ik ook naar taalproductie. Het blijft boeiend om te kijken wat baby’s doen om woorden uit te spreken.’’

Is dat een combinatie die vaker gemaakt moet worden, waarnemings- en productieonderzoek?

‘’Deze twee onderzoekswerelden zijn erg gescheiden. Psychologen kijken naar taalwaarneming en taalkundigen naar taalproductie. De interactie tussen deze twee is juist zo belangrijk. Mijn missie is om dit meer te laten ‘blenden’ met elkaar.’’

Maxime Groot



Geef een reactie

artikelen van Maxime Groot:
Hoe je gezond vega én zwanger kunt zijn
‘Hoe leren baby’s taal?’
Sensitief opvoeden helpt jonge kinderen beter slapen