Ecstasy: wat de boer niet kent, dat popt hij niet

20 - 05 - 2020 ► 14:42



Ecstasy is in Nederland de meest gebruikte partydrug. Het taboe rondom ecstasygebruik lijkt langzaam te verdwijnen, maar veel mensen blijven felle tegenstander van de drug. Er bestaan veel misvattingen rondom de drug en er zijn ook risico’s verbonden aan het gebruik, maar dit neemt niet weg dat verantwoordelijk gebruik wel mogelijk is. 

Zondag 15 maart half 9, half Nederland zit voor de televisie klaar voor het meest zoetsappige programma op de Nederlandse televisie: Boer zoekt Vrouw. Boer Jan praat met zijn drie logees over “gekke dingen”. De eerste logee vertelt dat ze twee gekke katten heeft en de tweede dat zij in haar vrije tijd graag Disneyfilms kijkt. Dan vertelt Jan iets wat Boer zoekt Vrouw-kijkend Nederland nooit had zien aankomen: hij gaat nog wel eens naar een “feessie” en dan slikt hij nog wel eens “een pilletje”.

Een pilletje, ecstasy bedoelt hij dan, na cannabis de meest gebruikte drug in Nederland. Een wijntje drinken bij het avondeten doen de logees allemaal en van een sigaret in beeld schrikt ook niemand weg, maar mensen reageren geschokt als Jan vertelt dat hij wel eens een pilletje slikt. Wat is deze befaamde partydrug precies en is het echt zo gevaarlijk als mensen denken?

Ecstasy is de meest gebruikte partydrug in Nederland. Het percentage mensen dat ooit ecstasy heeft gebruikt, stijgt ieder jaar. Begin dit jaar kwam de Nationale Drugs Monitor 2019 van het Trimbos-instituut uit, het onafhankelijke kennisinstituut voor alcohol, tabak, drugs en mentale gezondheid. In dit rapport is te lezen hoe binnen de groep 15-64-jarigen tussen 2015 en 2018 een significante stijging in ecstasygebruik te zien is, van 7,0 naar 8,4 procent.

Populariteit
Drs. Marjan Heuving werkt al meer dan twaalf jaar bij het Trimbos-instituut. Volgens Heuving zijn er verschillende verklaringen voor deze toename: “Ecstasy is populair in het uitgaansleven, en in Nederland is het bovendien makkelijk beschikbaar en relatief goedkoop. Daarnaast zijn dancefeesten en -festivals in Nederland populair, ecstasy en dancefeesten gaan vaak samen.” Daarnaast speelt de werking van de drug ook mee in de populariteit, het heeft een heel ander effect dan alcohol.

Ecstasy of XTC is een harddrug, met als werkzame stof 3,4-methyleendioxymethamfetamine (MDMA). Stimulantia in de drug prikkelen het zenuwstelsel. Daarmee stimuleren zij psychische functies, wat resulteert in veranderingen in perceptie, stemming, bewustzijn, cognitie of gedrag. Bij het gebruik van ecstasy hoort vaak een gevoel van euforie, ontspannenheid, empathie en energie. Maar er zitten ook nadelen aan het gebruik van ecstasy.

Risico’s
De drug maakt extra serotonine vrij, een natuurlijk gelukshormoon. De voorraad serotonine in de hersenen raakt hierdoor uitgeput, waardoor een dip met een leeg gevoel kan ontstaan. Het lichaam moet de voorraad weer op peil brengen. Deze zogenoemde “dinsdagdip” is een van de negatieve kanten van ecstasy. Daarnaast bestaan er nog veel andere risico’s.

Er zijn verschillende onderzoeken die uitwijzen dat ecstasygebruik kan leiden tot langetermijneffecten, zoals hersenschade, geheugenproblemen, concentratieproblemen, depressie en andere psychische klachten. Volgens Heuving zullen deze effecten niet zo snel optreden na eenmalig gebruik. “Langetermijneffecten lijken vooral op te treden als je regelmatig drugs gebruikt, maar ook eenmalig gebruik kan risico’s met zich meebrengen. Je kan last krijgen van acute effecten, maar ook door de combinatie met alcohol of andere middelen kun je op de eerste hulp terecht komen.” Deze acute effecten komen door ernstige verstoringen in lichaamsfuncties. Ecstasy heeft effect op hart en vaten, op de lichaamstemperatuur en op zenuwen en hersenen. Dit kan leiden tot verhoogde hartslag en bloeddruk, oververhitting en soms zelf tot epileptische aanvallen, acute psychoses, paniekaanvallen, agressie en opwinding.

Een ander risico is watervergiftiging of hyponatriëmie. Veel ecstasygebruikers ervaren een constant gevoel van dorst. Veel water drinken leidt tot een verlaagd zoutgehalte in het bloed. De lichaamscellen zwellen op en in de schedel ontstaat een acute stijging van de druk. Hierdoor kunnen breinfuncties worden beperkt en kunnen er problemen ontstaan aan diverse andere organen. In het ergste geval kunnen hierdoor epileptische aanvallen optreden of kan blijvende hersenschade ontstaan. Waterintoxicatie wordt door veel gebruikers gezien als het grootste gevaar van ecstasygebruik, maar in werkelijkheid komt dit zelden voor.

Misvattingen
Er bestaan veel misvattingen rondom ecstasy. Sinds 2009 zijn er meer pillen met een gevaarlijk hoge dosering MDMA in omloop. Heuving: “Mensen hebben ten onrechte het idee, hoe sterker de pil hoe beter. Dit is niet zo, over het algemeen is een pil met 70 milligram werkzame stof genoeg en pillen bevatten nu vaak 170 milligram of meer.” Dit brengt dus extra risico’s met zich mee, omdat mensen sneller een hogere dosering zullen nemen.

Ook wordt er vaak verondersteld dat een vervuilde pil de belangrijkste reden is om in het ziekenhuis te belanden, maar dit is niet waar. De kans op ernstige gezondheidsverstoringen of op een fatale afloop is inderdaad groter bij ecstasypillen met bijvoorbeeld PMA of PMMA in plaats van MDMA. Maar er eindigen jaarlijks ook honderden mensen op EHBO­-posten, bij ambulance­diensten en in ziekenhuizen door incidenten na ecstasy als enige drug.

Het is niet mogelijk om lichamelijk verslaafd te raken aan ecstasy, maar het is wel mogelijk geestelijk afhankelijk te worden van de drug. Heuving: “Gebruikers kunnen het niet meer leuk vinden om uit te gaan zonder ecstasy te gebruiken, dan is er sprake van geestelijke afhankelijkheid. Mensen raken gehecht aan dat ‘love’-gevoel. Als dit gevoel weg gaat, kan het voelen alsof het leven zonder de drug minder waard is.” Deze psychische verslaving is echter vaak minder heftig dan bij drugs zoals cocaïne en heroïne.

Schaamte
Heuving: “Er heerst een taboe onder gebruikers om over de negatieve acute gezondheidseffecten van ecstasygebruik te praten. Gebruikers die door ecstasygebruik op de eerste hulp zijn opgenomen hebben het hier liever niet over.” Dit blijkt ook uit het onderzoek Ecstasygebruik en acute medische hulp van het Trimbos-instituut uit 2017. Ecstasygebruikers schamen zich ervoor en geven zichzelf de schuld voor het overschrijden van hun eigen grenzen.

Een bekende uitspaak onder ecstasygebruikers en -voorstanders is dat alcohol veel slechter is dan één ecstasypilletje. Dit is volgens Heuving een onmogelijke vergelijking: “Wij zullen over het algemeen niet zeggen dat het ene middel slechter is dan het andere, maar ieder middel heeft zijn eigen risico’s en effecten. Bij alcohol voel je beter aankomen wat er gebeurt, terwijl ecstasy verkeerd kan vallen, ook een lage dosering.”

Verantwoordelijk gebruik
Gebruik van drugs is nooit zonder risico, maar toch zullen er altijd mensen zijn die drugs gebruiken. “Wij geloven niet dat er een wereld bestaat waarin geen drugs worden gebruikt. Er zullen altijd mensen drugs gebruiken. Dit kan je niet tegenhouden, maar je kan wel proberen de risico’s te beperken”, zegt Heuving.

“Wil je geen risico lopen, gebruik dan niet. Wil je je risico beperken, bereid je dan goed voor, doe voorzichtig en neem je voorzorgsmaatregelen.” Tips voor veilig druggebruik geeft het Trimbos instituut tegenwoordig niet meer. “Als je tips geeft voor veilig gebruik, wek je de suggestie dat er dan geen risico’s meer aan verbonden zitten.” Daarom bieden zij nu tips om de risico’s zo veel mogelijk te beperken. Dit zijn tips zoals: laat je pillen testen, let goed op de dosering, drink voldoende maar niet te veel water, let op elkaar en zorg voor herstel van je lichaam naderhand.

Voorlichting
Duizenden Nederlanders gebruiken ooit in hun leven ecstasy, middelbare scholen zouden hier voorlichting over kunnen aanbieden. Het Trimbos-instituut vindt dit geen goed idee. “Wij bieden op scholen bewust geen voorlichting aan over ecstasy. Op het moment dat je dit wel doet, kan je kinderen juist op ideeën brengen. Niet iedereen zal ooit ecstasy gaan gebruiken en dan kan voorlichting juist contraproductief werken.”

Dit heeft het Trimbos-instituut zelf ondervonden. Tien jaar geleden gaven zij nog alcoholvoorlichting aan basisschoolkinderen. Heuving: “Toen de startleeftijd waarop jongeren voor het eerst alcohol dronken omhoogging, had dit het tegenovergestelde van het gewenste effect.  Kinderen werden juist nieuwsgierig naar alcohol en waren geneigd het te gebruiken. Nu wij dit weten zijn wij heel voorzichtig met universele klassikale voorlichting.” Jongeren kunnen door voorlichting gaan denken dat het normaal is en het daarom gaan proberen. “Dat is waarom wij proberen doelgroepgericht voorlichting te geven. Aan risicogroepen, uitgaanders, jongeren die al gebruiken of nadenken over gebruiken.”

Open houding
Op een open manier over drugsgebruik praten, is een manier om meer informatie over dit onderwerp te verkrijgen en ervoor te zorgen dat mensen het risico zo veel mogelijk kunnen beperken. “Wij zijn voor praten over drugsgebruik met een open houding. Met name om de risico’s te beperken en het onderwerp bespreekbaar te maken. Voor een algemeen publiek, waarvan de overgrote meerderheid niet gebruikt en ook nooit heeft gebruikt ligt dat echter genuanceerder.” Ook hier moet het natuurlijk niet zo zijn dat een open houding richting drugs zal leiden tot drugsgebruik bij mensen die dit normaal gesproken nooit zouden doen.

Het is bij een open houding belangrijk om te onthouden in welke kringen iemand zich begeeft. “Als je veel omgaat met, of verkeert in kringen van hoogopgeleide jongere stedelingen is ‘weleens’ een pilletje slikken normaler en meer geaccepteerd dan in andere settingen.”

Er zullen naast boer Jan altijd duizenden andere mensen in Nederland drugs blijven gebruiken. Drugsgebruik is nooit zonder risico, maar we kunnen het risico wel beperken. Open communiceren over drugsgebruik zorgt voor een beter geïnformeerd publiek. “Maar het blijft een onvoorspelbaar goedje”, sluit Heuving af.

Lise van den Bos



Geef een reactie

artikelen van Lise van den Bos:
Nieuw zilverfilter voor koolstofopslag
Corona: zegen of vloek voor duurzaam bouwen?
Ecstasy: wat de boer niet kent, dat popt hij niet