‘Aan röntgenfoto’s blijf je altijd wat hebben’

Gerritsen tijdens onderzoek voor het Rembrandt Research Project in 2011. René Gerritsen Fotografie Amsterdam
29 - 03 - 2018 ► 10:32



Kunst- en onderzoeksfotograaf René Gerritsen draagt al meer dan dertig jaar bij aan het ontrafelen van mysteries in de kunstwereld. Schilderijen van niemand minder dan Rembrandt, Van Gogh en Frans Hals zijn mede door zijn specialisatie onderzocht. Hoe gaat dat in zijn werk?

Wat zijn uw voornaamste taken als kunst- en onderzoeksfotograaf?

Ik fotografeer kunstwerken met behulp van speciale technieken, zoals röntgen-, infrarood- en UV-straling. Met röntgenstraling kan ik bijvoorbeeld door verflagen heen dringen, zodat de conditie van een werk onderzocht kan worden. Ook kunnen er onderliggende lagen aan het licht komen, zodat het niet zichtbare toch te zien is. Het is een enorme eer en uitdaging mijn kwaliteiten als gespecialiseerd fotograaf in dienst van de kunst, kunstrestauratie en conservering te kunnen stellen.

Hoe lang speelt onderzoeksfotografie al een rol binnen de kunstwereld?

Röntgenfoto’s bestaan al sinds het einde van de negentiende eeuw. Al snel werd het voor musea duidelijk dat kunstwerken door middel van deze foto’s diepgaander onderzocht konden worden. Toen de apparatuur mobieler werd in de jaren zestig van de vorige eeuw, bleven veel musea niet achter. Denk aan het Rijksmuseum in Amsterdam of het Frans Hals Museum in Haarlem.

Hoe komt een onderzoeksproces tot stand?

Dat kan op twee manieren gaan. Als particuliere klanten mij benaderen met een kunstwerk dat ze op een veiling hebben gekocht, dan merk ik dat ik ze af en toe nog moet voorlichten welke onderzoekstechniek het meest zinvol is. Vaak weten ze niet veel van mijn mogelijkheden, dus dan help ik ze na mijn advies verder met het behalen van hun doel. Soms komt er een klant naar mij toe die specifiek om een infraroodfoto vraagt, terwijl ze het beste resultaat behalen als er ook nog een röntgenfoto wordt gemaakt. Als een museum of instelling mij benadert, dan wacht mij vaak een gerichte klus. Ik werk dan met professionals, dus die weten dan precies wat ze van mij kunnen verwachten.

Welk project is u het meeste bijgebleven?

Dat was in 2011, toen een Canadees mij benaderde met een Rembrandtesk schilderij. Van dat project is door hem een grote documentaire gemaakt, genaamd Out of the Shadows. Wat mij dan ook het meest is bijgebleven, is dat niemand minder dan Donald Sutherland mijn naam noemde tijdens de voice-over. Het bleek overigens ook een echte Rembrandt te zijn uit 1630, te weten ‘Oude man met baard’.

Hoe is dat toen in zijn werk gegaan?

Het was een werk dat al eerder door het Rembrandt Research Project was onderzocht, waarvan de authenticiteit destijds  als “onzeker” werd bestempeld. Ernst van de Wetering, directeur van het RRP,  was zich bewust dat onderzoekstechnieken die inmiddels verder ontwikkeld waren, belangrijk zijn voor schilderijen die destijds zijn afgewezen of niet met zekerheid konden worden toegeschreven. Prof. van de Wetering heeft mij toen benaderd met de vraag of ik er onder andere een röntgen- en infraroodfoto van kon maken. Onder het verfoppervlak bevond zich een onvoltooid zelfportret van Rembrandt, waardoor de echtheid van het werk met behulp van deze foto’s bepaald kon worden.

Zaida Bouwmeester



Geen reacties mogelijk.

artikelen van Zaida Bouwmeester:
Voetafdrukken onthullen oer-opvoeding
‘Aan röntgenfoto’s blijf je altijd wat hebben’