‘Vrouwenvoetbal loopt 150 jaar achter’

UEFA Women's Champions League, PSG - Twente
18 - 04 - 2016 ► 08:15



In 1971 werd het vrouwenvoetbal officieel onderdeel van de KNVB, met zo’n 5500 vrouwelijke voetballers. Vandaag de dag staan er bijna 140.000 dames op het veld. De sport heeft de afgelopen jaren een grote ontwikkeling doorgemaakt, maar staat nog lang niet op dezelfde hoogte als de heren. KijkOpKennis sprak met onderzoekers, een voetbaljournalist, de KNVB en een vrouwelijke straatvoetbalprof.

Na een debuut op het WK vrouwenvoetbal in Canada vorig jaar stond het Nederlandse vrouwenelftal afgelopen maand voor een nieuwe uitdaging: de plaatsing voor de Olympische Zomerspelen. Hoewel het Olympisch Kwalificatietoernooi (OKT) plaatsvond in Nederland, hebben de dames zich niet gekwalificeerd. Toch stond de sport voor even in de spotlights. “Voor veel media is zo’n groot sportevenement aanleiding om aandacht te besteden aan vrouwenvoetbal. Maar helaas hoor je na dit sportevenement weinig meer over de Nederlandse voetbaldames”, stelt Dr. Martine Prange.

Vrouwenvoetbal is de snelst groeiende sport ter wereld, ook in Nederland. Voor Martine Prange was dit een reden om onderzoek te doen naar het effect van deze stijgende populariteit. Haar verleden als ex-profvoetballer was een extra motivatie het onderwerp verder uit te diepen. Samen met medeonderzoeker Martijn Oosterbaan startte Prange in 2013 met een driejarig onderzoek vanuit het Mulier Instituut in Utrecht. Prange als filosoof en Oosterbaan als cultureel antropoloog.

image002

Afbeelding: KNVB

Mannelijk perspectief

De professionalisering van het vrouwenvoetbal, gelijkschakeling tussen mannen en vrouwen op het veld en de rol van (social) media in het populariseringsproces. Het zijn een aantal belangrijke punten die in het onderzoek naar voren komen. De resultaten zeggen volgens Prange veel over hoe de samenleving aankijkt tegen deze vrouwensport. “Het feit dat vrouwenvoetbal vaak nog vanuit het mannelijk perspectief wordt benaderd, vind ik storend. Vrouwen willen serieus genomen worden, ook op het voetbalveld. Maar helaas wordt er nog altijd veel gediscrimineerd, zowel bij prof- als bij amateurclubs. En deze discriminatie vindt ook zijn weg in de media.”

In de media worden voetbalvrouwen vaker dan mannen gekwalificeerd op hun uiterlijk dan op voetbalkwaliteiten. Daarnaast bestaat er nog altijd een vooroordeel rondom de geaardheid van vrouwelijke voetballers. Volgens Prange duidelijke aanwijzingen dat het vrouwenvoetbal nog lang niet op hetzelfde niveau is als het herenvoetbal. “Uiteraard valt ook in het onderzoek te zien dat er meer maatschappelijk draagvlak is voor de sport dan tientallen jaren geleden. Er is meer emancipatie en acceptatie. Je zou kunnen zeggen dat het vrouwenvoetbal als sport is geaccepteerd. Nu moeten alleen de vrouwen als topsporter nog worden geaccepteerd.”

De KNVB speelt een grote rol in de ontwikkeling die het vrouwenvoetbal nog moet ondergaan, aldus Prange. Maar er wordt nog te weinig geïnvesteerd in de sport. Prange: “Het doel is vooral om nieuwe leden te werven voor zowel prof- als amateurclubs. Verder wordt er weinig gedaan aan het verbeteren van de faciliteiten. Zo kunnen vrouwen die professioneel met de sport bezig zijn nauwelijks rondkomen en daarbij worden damesteams meestal geleid door mannelijke trainers, die denken dat bijvoorbeeld jonge meisjes de sport als een gezellige hobby zien. Maar deze trainers hebben het mis, want jonge meisjes zijn zeer competitief en willen ook zo worden behandeld in de trainingen. Net zoals dat bij de jongens gebeurt.”

Twitter

De speelsters in het Nederlands elftal leveren een grote bijdrage aan de ontwikkeling van de sport. Voor veel jonge meisjes dienen de ‘Leeuwinnen’ als voorbeeld en zelfs als idool. Veel professionele voetbalspeelsters Twitteren, waardoor het voor de jongere generatie makkelijk is om het vrouwenvoetbal te volgen. Op die manier genereert het vrouwenvoetbal ook meer bekendheid onder een breed publiek, aangezien de media alleen in vlagen aandacht besteden aan de sport. “Ik vind het raar dat kranten wel over de laagste divisie herenvoetbal berichten, maar geen plek kunnen vinden om de voetbaluitslagen van de dames te noteren. Dat komt wederom door het mannelijke perspectief van waaruit wordt bericht. Er zouden eigenlijk meer vrouwelijke sportverslaggevers moeten zijn die de sport op een goede manier naar buiten brengen.”

Volgens Roy van den Berghe, journalist bij Voetbal International, wordt er inderdaad niet continu aandacht besteed aan vrouwenvoetbal: de voetbaldames worden niet heel serieus worden genomen op de redactie van het grootste voetbalblad van Nederland. “Ik wil niet zeggen dat we de sport respectloos beschouwen, maar het is gewoon niet te vergelijken met het professionele herenvoetbal. Je moet niet vergeten dat het vrouwenvoetbal net om de hoek komt kijken. Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat het vrouwenvoetbal 150 jaar achterloopt. Zo lang wordt er namelijk al geïnvesteerd in het mannenvoetbal.”

Conservatief

Volgens Van den Berghe promoten bepaalde media het vrouwenvoetbal te veel: “Het lijkt wel alsof bepaalde programma’s het vrouwenvoetbal door je strot proberen te duwen, om het zo maar te zeggen. En dat is natuurlijk geen goede manier om de sport te promoten. Dat moet zich op een rustige manier ontwikkelen. Je moet niet vergeten dat er een conservatieve kijk is op de sport. De mannen willen de sport als het ware niet verliezen aan de vrouw.”

Van den Berghe denkt dat het nog wel tientallen jaren duurt voordat het vrouwenvoetbal enigszins op gelijke hoogte zal staan met het mannenvoetbal. Daarvoor is volgens hem geld nodig: “Ik kan me voorstellen dat de KNVB op dit moment niet veel meer kan doen om de sport te promoten. Er moet onwijs veel geld worden geïnvesteerd, maar het levert vrij weinig op. Alleen met grote evenementen zie je dat er eventjes aandacht is en vervolgens verdwijnt het weer.”

Glazen bol

Toch zegt de KNVB het belangrijk te vinden om het vrouwenvoetbal te stimuleren. Een woordvoerder: “Helaas zijn we de Olympische Spelen misgelopen. Wel blijven we het vrouwenvoetbal stimuleren, door onder andere een Eredivisie Vrouwen aan te bieden en het OKT en EK 2017 te organiseren.”

Successen stimuleren de aandacht: “In samenwerking met FOX Sports werd het OKT uitgezonden en de NOS bracht live verslag van het WK in Canada. Het is wel zo dat hoe beter de Leeuwinnen presteren, des te meer aandacht het vrouwenvoetbal genereert. Dan wil Nederland het namelijk graag zien. Als voetbalbond kunnen we dan ook niet meer doen dan het vrouwenvoetbal zo goed mogelijk faciliteren, zodat er successen worden behaald.”

Hoe lang het gaat duren voordat het vrouwenvoetbal op hetzelfde niveau staat als mannenvoetbal, durft de KNVB niet te zeggen: “Een glazen bol hebben we niet. Wij zijn natuurlijk afhankelijk van de aanwas van vrouwelijke voetballers en ook media-aandacht speelt een belangrijke rol. We hebben nog een lange weg te gaan, maar het is goed om te zien dat het vrouwenvoetbal sterk blijft groeien.”

Toekomst

Hoewel de KNVB beweert voldoende te investeren in het vrouwenvoetbal, blijft onderzoekster Martine Prange van mening dat er op lange termijn meer geld nodig is. Ook om de concurrentie vanuit het buitenland aan te kunnen. Prange: “Nederland heeft de gedachte dat het een geëmancipeerd land is. Dit onderzoek toont nog maar eens aan dat dat niet zo is. De sportwereld wordt nog steeds gezien als iets voor mannen. En hoewel het langzamerhand beter wordt, hebben vrouwelijke voetballers inderdaad nog een lange weg te gaan.”

Foto vrouwenteam Twente: Pierre-Yves Beaudouin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Voetbalschoenen in plaats van hockeystick

10404249245_9eee8497e2_zSinds ze kan lopen trapt ze al tegen een bal aan en op haar twaalfde jaar werd ze lid van voetbalvereniging Legmeervogels uit Uithoorn. Nu verdient Roxanne Hehakaija haar geld als professioneel straatvoetballer en reist ze de hele wereld over voor haar voetbalprojecten. Ze ziet steeds meer meisjes het voetbalveld betreden.

Roxanne heeft zelf wisselende gevoelens over haar voetbaljeugd. ,,In het begin speelde ik in een meisjesteam, maar ik werd al vrij snel gescout door de Amsterdamse selectie van Andries Jonker. Hierdoor kwam ik terecht bij de C’tjes, een team vol jongens. Daar heb ik over het algemeen weinig leuke herinneringen aan over gehouden. Ik moest mezelf constant bewijzen en opboksen tegen opmerkingen die over het veld werden geschreeuwd.”

Op dit moment volgt Roxanne het Nederlandse vrouwenvoetbal vanaf een afstand. ,,Voorheen volgde ik de sport meer. Nu heb ik voornamelijk aandacht voor het nationale vrouwenelftal. Je merkt dat de sport een behoorlijke ontwikkeling heeft doorgemaakt. Het is veel meer geaccepteerd. Het is niet gek dat jonge meiden in plaats van een hockeystick een paar voetbalschoenen in hun kast hebben liggen. Je voelt dat er een nieuwe generatie voetbalsters aan zit te komen.”

Wel moet Roxanne toegeven dat ze zich soms ergert aan de ongelijkheid tussen mannen en vrouwen binnen het voetbal. Maar dit kan volgens haar worden opgelost door de sport meer te stimuleren. ,,Een hechtere community van meisjes en vrouwenvoetbalsters en meer draagvlak binnen de KNVB kunnen het vrouwenvoetbal groter maken.”

Volgens Roxanne willen meisjes overal ter wereld voetballen. ,,Toen ik in 2003 in Rio kwam, werd een voetballend meisje veel minder geaccepteerd dan nu het geval is. Dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld een land als Haïti, waar nog altijd een taboe heerst op vrouwenvoetbal. Maar toch zie je in kleine communities steeds meer plek komen voor sportende meisjes. Het zijn kleine stapjes, maar het draagt bij aan positieve veranderingen.”

Foto Roxanne Hehakaija: TEDxYouth Amsterdam, Flickr, CC BY-NC-ND 2.0.

LotteBurger



Geen reacties mogelijk.

artikelen van LotteBurger:
Vreemde ogen dwingen
Omringd door vrienden, maar toch eenzaam
‘Vrouwenvoetbal loopt 150 jaar achter’