Parkieten fluiten met tong

Monniksparkiet. Foto: Maureen Leong-Kee, flickr
07 - 03 - 2013 ► 13:03



De anatomie van vogelgefluit is ingewikkelder dan gedacht. Leidse en Amerikaanse biologen maakten röntgenopnamen van fluitende parkieten en ontdekten zo dat deze vogels ook hun tong gebruiken als ze fluiten.

“Er zijn interessante parallellen tussen hoe wij geluid maken en hoe vogels dat doen”, aldus prof. dr. C.J. ten Cate, hoogleraar gedragsbiologie aan universiteit Leiden. Eind vorig jaar verscheen er een publicatie over een onderzoek naar hoe monniksparkieten geluid maken, waaruit blijkt dat deze papegaaiachtige vogels net als mensen hun tong gebruiken bij het maken van klanken. Het onderzoek maakte deel uit van het promotieonderzoek van Verena Ohms, eerste schrijver van de publicatie. Het vond plaats in de VS en was een samenwerking tussen de Leidse gedragsbiologen en een Amerikaanse groep onderzoekers.

Hoe bent u bij het onderzoek naar parkieten gekomen?


“We waren geïnteresseerd in hoe het geluid van vogels wordt geproduceerd. Mensen gebruiken hun lippen, tong en mondholte om verschillende klanken te creëren. Bij vogels is altijd gedacht dat alleen de bron van het geluid – de syrinx, ongeveer hetzelfde als onze stembanden, maar dan onderaan de luchtpijp – dit deed. Wij laten zien dat ook de bek, snavel en tong daarin wel degelijk een rol spelen. Eerder onderzoek wees al uit dat zebravinken hun keelholte groter en kleiner maken en dat het open en dichtgaan van de bek niet alleen de sterkte van het geluid beïnvloed, maar ook de toonhoogte. Vervolgens raakte we geïnteresseerd in parkieten, waar de tong vrij prominent aanwezig is.”

Net als bij mensen?


“Ja, in zekere zin wel. Parkieten hebben een grote dikke tong die ook flexibel is. Gabriël Beckers, ook bij het onderzoek betrokken, liet bij eerder onderzoek al zien dat als je de kop van een dode papegaai neemt, je er geluid door afspeelt en je de tong laat bewegen, dit invloed heeft op het geluid wat eruit komt. Wat wij onderzochten was hoe de tong precies beweegt in het dier.”

Hoe is het onderzoek gedaan?


“We hebben een speciaal röntgenapparaat gebruikt wat geschikt is voor dieren en wat het ook mogelijk maakt een röntgenfilm te maken met een high speed camera. Ook het geluid werd opgenomen. Zo konden we de relatie vastleggen tussen het geluid dat de parkiet op een specifiek punt maakt en wat de precieze stand van de tong dan is. We hebben bevestigd dat het open en dichtgaan van de snavel, net als de tong, een rol spelen. Ook is er ontdekt dat de parkieten in staat zijn om de lengte van hun luchtpijp te verkorten om het geluid te beïnvloeden”.

Dus eigenlijk klopt het niet wanneer we zeggen dat spraak een van de eigenschappen is die de mensheid uniek maakt?


“Naja, het hangt er vanaf hoe je spraak definieert en wat je uniek noemt. Het is duidelijk dat het bij de vogels anders werkt dan bij ons en dat het bij ons ook complexer in elkaar zit. Echter, je ziet wel dat bij zangvogels en papegaaiachtige vogels, op een basaal niveau, een paar dingen aanwezig zijn die ook bij onze spraak een rol lijken te spelen of een rol spelen.”

Liza Koppenrade



Geen reacties mogelijk.

artikelen van Liza Koppenrade:
Met Willem van Oranje naar de WC
Parkieten fluiten met tong
Met chronische depressie naar de huisarts