App-onderzoek naar Venusovergang

04 - 06 - 2012 ► 04:25



Woensdag 6 juni is Venus zichtbaar als een zwart bolletje voor de zon. Gedurende zo’n Venusovergang berekende de astronoom Edmond Halley in de 18e eeuw de afstand tussen de zon en de aarde. Ruim drie eeuwen later kan iedereen dit experiment opnieuw uitvoeren. Natuurkundedocent Steven van Roode bedacht de applicatie met ontwikkelaar Norbert Schmidt van DDQ. “Bij de laatste Venusovergang dacht ik, er moet een makkelijkere manier zijn om dit te berekenen’, aldus Van Roode.

Edmond Halley was de eerste astronoom die een wereldwijd wetenschappelijk onderzoek startte naar de afstand van de aarde tot de zon. Met expedities naar verschillende plekken op aarde berekende hij gedurende Venusovergangen de afstand tussen de aarde en de zon. Bij een Venusovergang schuift de planeet Venus zichtbaar vanaf de aarde langs de zon. Venusovergangen werden voor het eerst voorspeld door Johannes Kepler in 1631 en sindsdien hebben er maar zes plaatsgevonden.

Steven van Roode bedacht al in 2004 bij de laatste Venusovergang dat er een makkelijkere methode moest zijn voor deze berekening. Ruim een jaar geleden begon hij met Norbert Schmidt van DDQ met de ontwikkeling van een app.

Wat is het doel van deze app?


“De app is puur ontwikkeld om mensen in de hele wereld naar het verschijnsel te laten kijken, en laten zien dat er iets met hun waarnemingen kan gebeuren, het is bedoeld om een experiment dat in de 18e en 19e eeuw bij Venusovergangen werd uitgevoerd om de afstand tusen de zon en de aarde te bepalen, nu collectief met alle mensen die de app gebruiken te herhalen. Er zijn inmiddels al 10.000 apps gedownload. We hopen op een veelvoud daarvan.”

Vindt u applicaties een goede vertaling van wetenschap naar burgers?


“Dat ligt er aan wat je met de app gaat doen, je hebt citizen science projects, waarbij wetenschappers met amateurs aan wetenschappelijke experimenten kunnen deelnemen, en bij sterrenkunde heb je bijvoorbeeld een toepassing waarbij je foto’s van sterrenstelsels moet classificeren. Dat werkt veel via websites, ik kan me voorstellen dat dit ook leuk is via apps.”

Biedt deze app nu meer ideeën voor sterrenkundig onderzoek?


“Ja, dat is wel de bedoeling, we hebben al het idee om een app te ontwikkelen die ook weer als meetinstrument kan worden gebruikt. Bijvoorbeeld een app waarmee sterbedekkingen kunnen worden gemeten. Sterbedekkingen ontstaan voornamelijk door de maan en door planetoïden (stukken materie die ergens in het zonnestelsel rondzweven), en kunnen op verschillende plekken op aarde met apps worden waargenomen. Zo kunnen we aan de hand van die verschillende metingen de vormen van de planetoïden afleiden. De app-gebruiker krijgt direct daarna een plaatje met de vorm van een planetoïde te zien.”

Wanneer vindt de Venusovergang precies plaats?


“Je moet vroeg opstaan op woensdag 6 juni, dan is hij in Nederland vanaf de zonsopgang zichtbaar tot een uur of zeven.”

De eerstvolgende Venusovergang zal pas op 11 december in 2117 plaatsvinden, dus zet voor dit bijzonder natuurlijke verschijnsel de wekker en doe mee met dit collectieve experiment. Voor meer tips om de Venusovergang te kunnen zien check de website van transit of Venus.

Paul Bijkerk



Geen reacties mogelijk.

artikelen van Paul Bijkerk:
App-onderzoek naar Venusovergang